Metrobüste ayakta giden, Marmaray tünelinde bağlantısı zayıflayan ya da trafikte bekleyen bir kullanıcı, telefonundan sitenizi açtığında birkaç saniye bekler. O birkaç saniyede sayfa açılmazsa geri tuşuna basar ve bir sonraki sonuca geçer. İstanbul’da mobil kullanımın bu kadar yoğun olduğu bir şehirde, site hızı yalnız teknik bir ayrıntı değil, doğrudan müşteri kazanma ya da kaybetme meselesidir.
Bu yazıda site hızının ne anlama geldiğini, Google’ın Core Web Vitals adını verdiği ölçütleri, hızın nasıl ölçüleceğini ve bir web sitesi tasarlanırken hız için hangi kararların verilmesi gerektiğini anlatıyoruz.
Hız neden yalnız bir sayı değil
“Sitem kaç saniyede açılıyor?” sorusu yaygın ama eksik bir soru. Kullanıcı açısından önemli olan, sayfanın tamamen yüklenmesi değil, ne zaman işe yarar hâle geldiğidir. Ana başlığın ve telefon butonunun görünmesi, sayfanın dokunmaya tepki vermesi ve içeriğin yerinden oynamaması, kullanıcının hız algısını belirler.
Bir sayfa teknik olarak dört saniyede tamamen yüklenebilir, ama ilk saniyede ana içeriği gösteriyorsa kullanıcı onu hızlı algılar. Tersine, iki saniyede yüklenen ama ilk bir buçuk saniye boş beyaz ekran gösteren bir sayfa yavaş algılanır. Bu yüzden hızı tek bir sayı yerine, kullanıcı deneyiminin farklı anlarını ölçen metriklerle değerlendirmek gerekir.
Core Web Vitals: üç temel ölçüt
Google, sayfa deneyimini ölçmek için Core Web Vitals adını verdiği üç temel ölçüt kullanır.
Birincisi LCP, yani sayfadaki en büyük içerik öğesinin ne kadar sürede göründüğü. Bu genelde ana görsel ya da büyük başlıktır. Kullanıcının “sayfa açıldı” dediği an budur.
İkincisi INP, yani sayfanın kullanıcı etkileşimlerine ne kadar hızlı tepki verdiği. Bir butona dokunduğunuzda ya da menüyü açtığınızda gecikme hissediyorsanız, bu ölçüt kötüdür.
Üçüncüsü CLS, yani sayfa yüklenirken içeriğin ne kadar yerinden oynadığı. Bir yazıyı okurken aniden bir görsel yüklenip metni aşağı itiyorsa ya da bir butona dokunmak üzereyken buton kayıyorsa, bu ölçüt kötüdür. CLS özellikle mobilde can sıkıcıdır; kullanıcı yanlış yere dokunabilir.
Bu üç ölçüt, Google’ın sayfa deneyimini değerlendirirken dikkate aldığı sinyaller arasındadır. Tek başına sıralamayı belirlemez ama benzer içerikli sayfalar arasında fark yaratabilir ve daha önemlisi, doğrudan kullanıcı davranışını etkiler.
İstanbul’da mobil ağ gerçeği
Hız testleri genelde ofiste, hızlı bir kablosuz ağ üzerinden yapılır ve sonuçlar iyimser çıkar. Oysa İstanbul’daki gerçek kullanıcı çoğu zaman çok farklı koşullarda siteye girer. Kalabalık bir vapurda, tünelde, yoğun bir alışveriş merkezinde ya da trafikte mobil bağlantı zayıflayabilir ve değişken olabilir.
Bu yüzden site hızını değerlendirirken yalnız ofis bağlantısıyla değil, mobil ağ koşullarını taklit eden testlerle de ölçüm yapın. Tarayıcıların geliştirici araçlarında bağlantı hızını yavaşlatarak test yapmak mümkündür. Sayfanızın yavaş bir mobil bağlantıda nasıl davrandığını görmek, gerçek kullanıcı deneyimine çok daha yakın bir fikir verir.
Siteyi yavaşlatan yaygın nedenler
İşletme sitelerinde yavaşlığın nedenleri genelde birbirine benzer. En yaygın olanları şunlardır: sıkıştırılmamış ve gereğinden büyük görseller, açılışta otomatik oynayan büyük videolar, çok sayıda eklenti ve harici betik, gereğinden fazla yazı tipi ve yazı tipi ağırlığı, sayfa yüklenirken görünen açılır pencereler, yavaş ya da aşırı yüklenmiş barındırma sunucusu.
Bunların birçoğu tasarım aşamasında verilen kararlardan kaynaklanır. Ana sayfanın en üstüne tam ekran bir video koymak etkileyici görünebilir, ama mobil kullanıcı için ciddi bir yavaşlık kaynağıdır. Her yeni özellik eklenirken “bu kullanıcıya ne kadar değer katıyor, ne kadar yavaşlatıyor” sorusu sorulmalıdır.
Tasarım aşamasında hız kararları
Hızlı bir site, sonradan yapılan optimizasyonlardan çok, baştan doğru verilen kararlardan doğar. Tasarım aşamasında şu kararlar hızı doğrudan etkiler.
Görsel kullanımı: her görselin gerçekten gerekli olup olmadığı, doğru boyutta ve modern formatlarda hazırlanması, ekranın altında kalan görsellerin kullanıcı oraya kaydırdığında yüklenmesi.
Yazı tipi seçimi: az sayıda yazı tipi ve ağırlık kullanmak, yazı tipi yüklenirken metnin görünmez kalmaması ve yedek yazı tipinin ölçülerinin asıl yazı tipine yakın tutulması. Bu son ayrıntı, yazı tipi yüklendiğinde metnin kaymasını, yani CLS sorununu önler.
Üçüncü taraf betikler: sohbet balonları, sosyal medya akışları, çok sayıda takip kodu siteyi yavaşlatır. Her birinin gerçekten gerekli olup olmadığını değerlendirin.
Mobil öncelik: tasarımı önce mobil için yapmak, masaüstü için genişletmek. Masaüstü için tasarlanıp mobile sıkıştırılan siteler genelde mobilde gereksiz yük taşır.
Hızı nasıl ölçersiniz
Site hızını ölçmek için Google’ın ücretsiz araçlarını kullanabilirsiniz. PageSpeed Insights, bir sayfanın hem laboratuvar ortamındaki performansını hem de yeterli veri varsa gerçek kullanıcılardan toplanan verileri gösterir. Search Console’daki Core Web Vitals raporu ise sitenizin tüm sayfalarının genel durumunu gösterir ve sorunlu sayfaları gruplar.
Ölçüm yaparken tek bir teste güvenmeyin; sonuçlar testten teste değişebilir. Birkaç kez test edin, mobil sonuçlara öncelik verin ve özellikle en çok ziyaret alan sayfalarınıza odaklanın. Bilgisayarınızda yüklü güvenlik yazılımları ya da tarayıcı eklentileri de ölçümü etkileyebilir; mümkünse temiz bir tarayıcı profiliyle test edin.
Barındırmanın rolü
Sitenin barındırıldığı sunucu da hızı etkiler. Ucuz ve aşırı yüklenmiş paylaşımlı sunucular, sitenin ilk yanıt süresini uzatır. Sunucunun Türkiye’deki kullanıcılara yakın olması ya da içerik dağıtım ağı kullanılması, özellikle görsellerin daha hızlı yüklenmesini sağlar. Web paketlerimizde ilk yıl barındırma ücretsizdir; sonraki yıllar için barındırma yıllık 6.000 ₺’dir. Ayrıntılar fiyatlar sayfamızda yer alıyor.
Hız ve reklam bütçesi ilişkisi
Reklam veriyorsanız, site hızı doğrudan bütçenizi etkiler. Reklama tıklayan kullanıcı yavaş açılan sayfayı beklemeden kapatırsa, o tıklamanın ücretini ödemiş ama hiçbir şey kazanmamış olursunuz. Ayrıca Google Ads, iniş sayfası deneyimini reklam kalitesini değerlendirirken dikkate alır. Hızlı bir iniş sayfası, reklam bütçenizin daha verimli kullanılmasını sağlar. Reklam tarafındaki yaklaşımımız için İstanbul Google reklamları sayfamıza bakabilirsiniz.
Mevcut sitenizi hızlandırmak mı, yeniden yapmak mı
Mevcut siteniz yavaşsa, ilk soru şudur: sorun birkaç ayarla çözülebilir mi, yoksa sitenin temel yapısı mı sorunlu? Görsellerin sıkıştırılması, gereksiz eklentilerin kaldırılması ve önbellek ayarları bazen ciddi iyileşme sağlar. Ancak site ağır bir hazır tema üzerine kurulmuşsa, onlarca eklentiye bağımlıysa ya da yıllar içinde üst üste yamalanmışsa, yeniden yapmak daha verimli olabilir. İstanbul’da yaptığımız sitelerde hızı baştan tasarımın parçası olarak ele alıyoruz; yaklaşımımızı İstanbul web tasarım sayfasında görebilirsiniz.
Sitenizin hızını birlikte ölçelim
Mevcut sitenizin adresini gönderin; mobil hız ölçümünü yapıp hangi sorunların hızlı çözülebileceğini, hangilerinin yapısal olduğunu açıkça söyleyelim. Yeni bir site planlıyorsanız, hız hedeflerini baştan birlikte belirleyelim.
Bize 0540 022 64 22 numarasından ulaşabilir, site adresinizi WhatsApp’tan iletebilir ya da iletişim formunu kullanabilirsiniz.