Logo sunumundan sonra gelen yorumlar çoğu zaman “güzel ama bir şey eksik”, “biraz daha canlı olsun” ya da “sanki tam ben değilim” biçimindedir. Bunları doğrudan uygulamak mümkün değil. Önce yoruma karşılık somut bir soru sorulur, cevap tasarım kararına çevrilir, ardından yazılı bir notla kayda geçirilir. Bu üç adım revizyon sayısını azaltır, müşteriyi dinlenmiş hissettirir ve süreç boyunca anlaşmazlık çıkma ihtimalini düşürür.
Müşteri neden böyle konuşur?
Çoğu insan görsel tasarım terimlerini bilmez ve bilmek zorunda da değildir. Bir logoya baktığında bir his duyar ve elindeki tek araç günlük dildir: sıkıcı, soğuk, kalabalık, eski. Bunlar tasarımcıya doğrudan komut vermez, bir sorunun varlığını haber verir. Sorunun nereden geldiğini bulmak gerekir.
“Soğuk” demek renkten de gelebilir, köşelerin keskinliğinden de, yazı tipinin mesafesinden de. Aynı cümle üç ayrı revizyona yol açabilir. Yanlış olanı seçerseniz bir tur boşa gider ve müşteri de tasarımcının onu anlamadığını düşünür.
Yoruma karşı sorulacak sorular
Belirsiz bir yorum geldiğinde hemen çizime dönmeyin. Şu soruları deneyin:
- Bu hissi başka hangi markalarda görüyorsunuz? Örnek isteyin, çünkü örnek kelimeden daha net konuşur.
- Sizi rahatsız eden renk mi, şekil mi, yazı mı? Üç seçeneği sayın, kişi birini işaretleyebilir.
- Bu logoyu tek kelimeyle tarif etseniz hangi kelime olurdu, olmasını istediğiniz kelime ne?
- Bire on arası bir puan verseniz kaç verirsiniz, eksik kalan puanlar nerede?
Bu soruların bir yan faydası da var: müşteri ciddiye alındığını hisseder. Güven oluşunca sonraki toplantılarda yorumlar daha net gelir.
Yorumu çeviri tablosuna koyun
Toplantıdan sonra gelen her yorumu üç sütunlu bir tabloya yazın: müşterinin kelimesi, bizim anladığımız, yapılacak değişiklik. Örneğin “daha canlı olsun” için anlaşılan “ana mavi biraz daha doygun olsun”, yapılacak değişiklik “mavinin doygunluğunu artır, ikincil rengi ekle”. Tabloyu müşteriye gönderin ve “doğru anladık mı?” diye sorun. Yanlış anladıysanız bu tabloda yakalarsınız, tasarım aşamasında değil.
Bu küçük alışkanlık, tasarımcıyı bir çevirmen olmaktan çıkarıp aynı belgeye bakan iki taraf hâline getirir.
Her yorum uygulanmaz
İyi bir tasarımcı gelen her geri bildirimi aynen yapmaz. Yorum markanın hedefiyle çelişiyorsa bunu nazikçe söyler. Bir hukuk bürosu “daha eğlenceli olsun” derse ve hedef kitle güven arayan kurumsal müşterilerse, burada işi tartışmak gerekir. “Hayır” demek için değil, “hedefiniz şuydu, bu değişiklik ona nasıl etki eder?” sorusunu açmak için.
Bazen de birden fazla kişi geri bildirim verir ve görüşler çelişir. Kardeşler ortaksa biri sade, biri renkli ister. Bu durumda tek bir karar verici belirlemek gerekir. Aksi hâlde revizyon, herkesi biraz memnun eden ama kimseyi tatmin etmeyen ortalama bir sonuca varır.
Geri bildirimi kayda alın
Toplantıda söylenenler ertesi gün unutulur. Her görüşmenin ardından kısa bir özet gönderin: “bugün konuşulanlara göre mavi tonunu koyulaştırıyoruz, yazı tipi aynı kalıyor, ikon iki versiyonla denenecek.” Müşteri onaylar ya da düzeltir. Bu e-posta, ileride “ben bunu istememiştim” diyen birine gösterilecek sakin ve nesnel bir belgedir.
Revizyon turlarını ve kaç tur yapılacağını da baştan konuşmak gerekir; konu logo revizyon süreci yazımızda ayrıntılı işleniyor.
Hangi geri bildirim işe yarar?
En faydalı geri bildirim, nedenini söyleyen geri bildirimdir. “Beğenmedim” bilgi taşımaz, “küçük boyutta okunmuyor” taşır. “Güzel” de taşımaz, “rakibimizden ayrışıyor” taşır. Müşteriye bunu baştan anlatın ve “beğendim ya da beğenmedim yerine, neden?” yaklaşımını sunumda yazın.
Müşterinin sunumdan hemen sonra karar vermesi gerekmez. Logoya bir gece bakmak çoğu zaman en iyi test. Ertesi gün aynı logo farklı görünür. Bırakın biraz yaşasın, sonra yorumu alın.
Zor müşteri yoktur, eksik brief vardır
Geri bildirim sürekli çelişiyor ya da sonu gelmiyorsa sorun çoğu zaman başlangıçtaki brieftedir, müşteriyle ilgisi azdır. Marka kimin için, hangi üç kelimeyle anlatılacak, rakipler kim sorularına projenin başında net cevap alınmadıysa her sunum yeni bir tartışma açar. Bu durumda yeni çizim yapmayın; brief belgesine dönün ve birlikte okuyun. Çoğu zaman müşteri “bunu ben mi yazmıştım” der ve yorumunu kendi yazdığı hedefe göre yeniden değerlendirir.
Bir başka sık sebep zamanlamadır. Karar verici toplantıya gelmemiş, görüşü sonradan eklenmiştir. Sunum tarihini karar vericilerin hepsinin hazır olacağı bir güne koymak, tur sayısını gözle görülür biçimde düşürür.
Sunum biçimi geri bildirimi etkiler
Logoyu boş beyaz zeminde göstermek geri bildirimi yalnızca “güzel mi” sorusuna indirger. Aynı logoyu gerçek kullanım örneklerinde gösterin: kartvizit, tabela, Instagram profili, ambalaj. Müşteri bu örnekleri görünce yorumlarını da kullanım üzerinden yapar ve “tabelada çok küçük kalıyor” gibi uygulanabilir cümleler kurar.
Konsept sayısını da sınırlı tutun. Beş seçenek gösterirseniz karar zorlaşır. İki ya da üç yeterlidir, her biri farklı bir stratejik yön izlemeli: biri sade, biri iddialı, biri sıcak gibi.
Bizimle çalışırken nasıl ilerliyor?
Logo çalışmasında sunum sonrası yorumları tablo hâlinde topluyor, yazılı notla onaya sunuyoruz. Paket içeriği ve fiyat için fiyatlar sayfamıza bakabilirsiniz; Logo ve Kurumsal Kimlik 10.000 ₺ + KDV.
Mevcut bir logo çalışmasında yorumlarınızı nasıl ifade edeceğinizi bilemiyorsanız iletişim sayfamızdan yazın ya da 0540 022 64 22 numarasını arayın; birlikte netleştirelim.