Marka yazı tipini kesinleştirmeden önce ç, ğ, ı, İ, ö, ş ve ü harflerini yazıp bakın: harfler var mı, aksanlar düzgün mü, İ ile ı birbirinden ayrılıyor mu? Bu on dakikalık test, tabela basıldıktan sonra fark edilen hataların çoğunu önler.
Bir yazı tipi İngilizce örnek cümlede harika görünebilir. “The quick brown fox” yazınca zarif, dengeli, modern. Sonra marka adınızı yazıyorsunuz: “Şişli Çocuk Atölyesi”. Ş’nin çengeli harfe yapışmış, İ’nin noktası kaybolmuş, ğ’nin işareti tuhaf bir yerde. Font güzel ama Türkçe için çizilmemiş.
Türkçe karakterler neden ayrı bir konu?
Türkçe alfabede Latin alfabesinin standart harflerinden farklı olanlar var: ç, ğ, ı, İ, ö, ş, ü. Bunları yazı tipi tasarımcısının özel olarak çizmesi gerekir. Bazı fontlar bu harfleri hiç içermez. Bazıları içerir ama ana harflerin stiline uymayan, sonradan eklenmiş gibi duran çizimlerle. İngilizce odaklı dekoratif fontlarda bu sorun sık görülür, ücretli ya da ücretsiz fark etmez.
Bir de büyük küçük harf meselesi var. Türkçede “i” harfinin büyüğü “İ”, “ı” harfinin büyüğü “I”. Yazılım bu dönüşümü doğru yapmazsa “istanbul” büyük harfle “ISTANBUL” çıkar ve anlam bozulur. Bu yazı tipinden çok yazılımın dil ayarıyla ilgili, ama sonuç marka adında görünür.
Test cümleleri
Yazı tipi denerken şu satırları kullanın.
- “Pijamalı hasta yağız şoföre çabucak güvendi.” Türkçe pangramdır, özel harflerin hepsini içerir.
- “ÇĞİÖŞÜ çğıöşü” yalnız özel harfler, büyük ve küçük.
- “İstanbul, Iğdır, ışık, İyi” noktalı ve noktasız I testi.
Bu satırları font önizlemesinde ya da tasarım programında yazın, hem küçük hem büyük boyutta bakın. Sonra kendi marka adınızı, sloganınızı ve hizmet adlarınızı yazın. Gerçek kullanım metinleri en güvenilir testtir.
Neye bakmalı?
Harfler var mı? Bazı fontlarda Ş yerine boş kutu ya da başka bir fontun harfi çıkar. Buna “geri dönüş” (fallback) denir: font o harfi içermediği için bilgisayar başka bir yazı tipinden harf ödünç alır ve stil bozulur.
Aksan işaretleri düzgün mü? Çengel (ç, ş), yumuşak g işareti (ğ) ve iki nokta (ö, ü) işaretlerinin harfe oranı, konumu ve kalınlığı önemli. Kötü çizilmiş aksan ya çok küçük ve okunmaz ya da çok büyük ve harfi bozar. Büyük harflerdeki aksanlar (Ğ, Ö, Ü, İ) satır aralığını bozabilir; üstteki noktalar bir alt satırla çakışır.
İ ve ı ayrımı. Noktalı büyük İ, noktasız büyük I ve küçük ı net seçilmeli. Bazı fontlarda küçük ı ile büyük I neredeyse aynı görünür ve karışıklık yaratır.
Stil tutarlılığı. Türkçe harfler aynı fontun diğer harfleriyle aynı ağırlıkta, aynı köşe biçiminde mi? Sonradan eklenmiş gibi duran harfi görmek için metni büyütüp bakın.
Her ağırlıkta test edin
Regular ağırlıkta sorunsuz olan karakterler bold ya da light ağırlıkta bozulabilir. Rehberde birden fazla ağırlık kullanacaksanız her birinde testi tekrarlayın. İnce ağırlıklarda aksan işaretleri küçük boyutta kaybolabilir. İtalik sürümlerde de bakın; bazı fontların italik sürümü Türkçe karakterleri desteklemez ya da başka bir aileden alır.
Web ve baskıda ayrı test
Yazı tipi web’de yüklenirken tarayıcı yalnız ihtiyaç duyulan karakter setini indirir. Yanlış ayarlanmış bir yükleme Türkçe karakterleri dışarıda bırakabilir; geliştiricinin “Latin Extended” karakter setinin yüklendiğini doğrulaması gerekir. Aksi halde başlıkta Ş harfi başka bir fontla görünür. Web tasarım projelerimizde bu kontrolü canlıya almadan önce yapıyoruz.
Baskıda dosya PDF’e çevrilirken fontun gömülü olduğundan emin olun. Matbaanın bilgisayarında font yoksa başka bir font devreye girer ve harfler bozulur.
Büyük harfli tasarım
Birçok logo ve başlık tamamen büyük harfle yazılır. O zaman Ç, Ğ, İ, Ö, Ş ve Ü kritik hale gelir. Ğ’nin işareti üstteki satırla çarpışır, İ’nin noktası satır yüksekliğini bozar. Logo tasarımcısı satır aralığını ve harf yüksekliğini bu yüzden elle ayarlar. Metni yazılımın “text-transform” ile büyütmesine bırakmayın ve sayfanın dilinin “tr” olarak işaretlendiğinden emin olun; yoksa İ yerine I çıkabilir.
Örnek: bir kreşin adı
“Şirin Ağaç Çocuk Evi” adlı kreşin logosu için bir font seçiliyor. İngilizce örneği çok sevimli. Türkçe testte Ş’nin çengeli harfin altına yapışıyor, Ğ’nin işareti çok küçük, Ç’nin çengeli ince kalıyor. Küçük boyutta “Şirin” kelimesi “Sirin” gibi okunuyor. Tasarımcı Türkçe harfleri düzgün çizilmiş başka bir font seçince ad ilk kez doğru okunuyor. Küçük bir değişiklik, tabela ve broşürde büyük bir hatayı önlemiş oluyor.
Sistem yedeği ve kullanıcı girdisi
Marka fontunuz Türkçe karakterleri çok iyi gösterse bile her yerde kullanamayabilirsiniz. E-posta imzasında, Word belgesinde ve bazı sistemlerde font yüklü değilse bilgisayar yedek font (Arial ya da Calibri gibi) kullanır. Yedek fontun Türkçe desteği genellikle sağlamdır ama görünüm markadan uzaklaşır. Rehberde bir “sistem yedeği” tanımlayın ve hangi durumlarda kullanılacağını yazın.
Bir de kullanıcı girdisi var. Müşteri adlarının yazıldığı formlar, otomatik sertifikalar ve e-posta şablonları. Bunlara müşterinin adı (“Çağlar Şahin”) gelince font bu karakterleri düzgün göstermeli. Fatura ya da sertifika gibi belgeleri otomatik üretiyorsanız gerçek isimlerle deneme çıktısı alın.
Marka adında Türkçe karakter varsa
Adınız Türkçe karakter içeriyorsa (Şeker Atölye, Çınar Dental gibi) yazı tipi kararı daha da önemli. Alan adı ve sosyal medya kullanıcı adı için ASCII karşılığını da düşünmeniz gerekecek: sekeratolye. Logoda ve baskıda ise doğru yazım korunmalı. Bu ikili yapıyı rehbere yazın: “Görsel yazım: Şeker Atölye. Dijital adres: sekeratolye.” Böylece herkes hangi bağlamda hangi yazımın kullanılacağını bilir.
Kısa kontrol listesi
- Test cümlelerini yazın, tüm harfler doğru görünüyor mu?
- Büyük ve küçük harflerde bakın.
- Kullanacağınız tüm ağırlık ve stillerde tekrarlayın.
- Marka adınızı ve sloganınızı gerçek metin olarak deneyin.
- Web ve baskı çıktısında yeniden kontrol edin.
Yazı tipini lisans açısından da düşünmek için marka yazı tipi seçerken lisans ve kullanım hakkı yazısına bakın. Yazı tipi kararını kılavuza işlemek için marka kılavuzu nedir yazımız yardımcı olur. Logo ve kimlik paketinin fiyatı fiyatlar sayfasında duruyor.
Marka yazı tipinizi birlikte seçmek ve test etmek isterseniz iletişim sayfamızdan yazın ya da 0540 022 64 22 numarasından WhatsApp’la ulaşın.