Marka rehberi denince gözünüzde büyük şirketlerin kalın, ciltli, onlarca sayfalık dosyaları canlanıyor olabilir. Mahalledeki bir kuaför, tek şubeli bir diş kliniği ya da üç kişilik bir mimarlık ofisi için bu, gereksiz ve kullanılmayacak bir şey. Ama rehbersizlik de çözüm değil: logo bir yerde mavi, başka yerde lacivert; sosyal medyada bir yazı tipi, tabelada başkası.
Ortası var: dört sayfalık bir rehber. Küçük işletmelerde, projelerde en çok işe yarayan format bu oldu, çünkü yazılması kısa, okunması kolay, güncellenmesi ucuz.
Sayfa 1: Marka özeti ve ses
İlk sayfada markanın ne olduğu, kime hizmet ettiği ve nasıl konuştuğu var. Üç kısa blok:
- Tek cümlelik tanım. “Ataşehir’de çalışan ailelere yönelik, randevu bekletmeyen bir diş kliniği.”
- Üç sıfat. Örneğin sakin, açık sözlü, sıcak.
- Konuşma örneği. Bir müşteriye yazılan mesajın, markanın sesiyle nasıl yazıldığına dair iki örnek cümle.
Bu sayfa, sosyal medya metnini yazan kişiye ya da yeni katılan çalışana yol gösteriyor. Ses tonu konusunda daha ayrıntılı bakmak isterseniz marka ses tonunun nasıl belirleneceğini anlattığımız yazıya göz atın.
Sayfa 2: Logo ve kullanım
İkinci sayfada logonun ana hâli, yatay ve dikey varyasyonları, tek renkli (siyah ve beyaz) sürümleri ve koruma alanı yer alıyor. Koruma alanı, logonun etrafında bırakılması gereken boşluk; genellikle logonun bir harfinin yüksekliği kadar tutuluyor. Küçük bir çizimle göstermek yeterli.
Bu sayfaya iki de küçük not ekleyin: en küçük kullanım boyutu (örneğin baskıda 20 mm genişlik, ekranda 80 piksel gibi sizin logonuza göre değişen bir değer) ve üç adet “yapmayın” örneği: esnetmeyin, rengini değiştirmeyin, karmaşık zemine koymayın. Bu konuyu ayrıca marka rehberinde hatalı kullanım sayfası yazısında işledik.
Sayfa 3: Renkler ve yazı tipleri
Üçüncü sayfa, tasarımcı olmayanlar için en pratik sayfa. Burada markanın ana rengi, ikinci rengi ve nötr tonlar var; her birinin yanında dört kod: HEX (ekran ve web için), RGB, CMYK (baskı için) ve varsa Pantone. Bu kodlar olmadan matbaacı “aşağı yukarı aynı” bir renk basar.
Yazı tipleri için de üç bilgi yeterli: başlık yazı tipi, metin yazı tipi ve nereden indirileceği. Ücretsiz bir yazı tipi kullanılıyorsa bağlantısı, ücretli ise lisansın kimde olduğu yazılmalı. Bilgisayarında o yazı tipi olmayan biri, Word’de kendi kendine başka bir yazı tipi seçer ve marka bozulur. Bu yüzden yedek (sistemde olan) bir yazı tipi de yazın: örneğin Arial ya da Calibri.
Renk seçimine dair genel fikir için dijital kimlikte renk paleti nasıl seçilir yazımız da faydalı olabilir.
Sayfa 4: Uygulama örnekleri ve iletişim
Son sayfada iki ya da üç gerçek uygulama görüntüsü: bir kartvizit, bir sosyal medya gönderisi, bir tabela ya da antetli kâğıt. Bunlar “güzel tasarım” olsun diye değil, yeni birine “işte doğru kullanım böyle görünür” demek için var.
Sayfanın altında rehberin sürümü, tarihi ve sorular için bir kişi. Küçük işletmelerde bu genellikle işletme sahibinin kendisi. Dosya klasörünün nerede durduğu da orada yazsın: “Logo dosyaları: ortak klasör/marka/logo”.
Örnek: üç kişilik bir mimarlık ofisi
Somutlaştıralım. Üç kişilik bir mimarlık ofisinin ana rengi koyu yeşil, ikinci rengi kum beji, nötr tonları gri ve beyaz. Başlıklarda serifli, metinlerde sade bir yazı tipi kullanıyorlar. Ses tonu: sakin, teknik ama anlaşılır. İkinci sayfadaki logo iki varyasyondan oluşuyor: yatay logo (antetli kâğıt ve web sitesi için) ve kare simge (sosyal medya profili için). Üçüncü sayfada koyu yeşilin HEX kodu, CMYK karşılığı ve beyaz zeminde ne kadar kontrast verdiği yazıyor.
Bu ofis rehberi bir e-postayla matbaacıya, bir de bağlantıyla staja gelen öğrenciye gönderiyor. İki tarafın da başka bir şey sorması gerekmiyor. Rehberin işi bu: soruları önceden cevaplamak.
Rehberin dili nasıl olmalı?
Rehber kısa olduğu için her cümle bir iş yapmalı. “Logo, markanın görsel temsilidir” gibi ders kitabı cümleleri boşa yer kaplıyor. Onun yerine emir kipinde, açık cümleler: “Koyu zeminde beyaz logoyu kullanın.” “Başlıklarda en fazla 3 satır.” “Renk kodunu kopyalayıp yapıştırın.” Okuyan kişi rehberi bir kılavuz gibi kullanıyor, edebi bir metin gibi okumuyor. Ne kadar doğrudan yazarsanız hata payı o kadar azalır.
Neyi bilerek dışarıda bırakıyoruz?
Dört sayfalık rehber şunları kapsamıyor: marka hikâyesinin ayrıntılı anlatımı, rakip analizi, fotoğraf stili kılavuzu, animasyon kuralları, ikon seti. Bunlar sonradan eklenebilir. Ama küçük işletmede bunların olmaması rehberi işlevsiz kılmıyor; çoğu zaman bu ekler hazırlandıktan sonra kimse tarafından açılmıyor.
Bir işletme büyüdüğünde, yani çalışan sayısı arttığında, ikinci şube açıldığında ya da bayi ağı kurulduğunda, dört sayfa yirmi sayfaya evrilebilir. Şimdilik “yeterince iyi ve gerçekten kullanılan” bir rehber, “eksiksiz ama unutulan” bir rehberden daha değerli.
Hazırlarken kaçınılacak tuzaklar
Küçük rehberler de hata yapıyor. En sık gördüklerimiz:
- Kod eksikliği. Renkler yalnızca ismiyle yazılmış (“koyu mavi”). Kod yoksa rehber işe yaramaz.
- Yalnızca ekran renkleri. CMYK karşılığı olmayan bir rehberde baskı sürprizi yaşanır.
- Tek logo varyasyonu. Sadece renkli, yatay logoyla yetinmek; kare bir profil fotoğrafında ya da koyu zeminde sorun çıkarır.
- Rehberin gizli kalması. Yalnızca tasarımcıda ya da işletme sahibinin bilgisayarında duran rehber kimseye faydalı olmaz.
Kendi dört sayfanızı bir öğleden sonra taslaklayın
Elinizde logo ve renkler varsa, taslak bir öğleden sonrada çıkar. Bir kâğıda dört kutu çizin, her kutuya sayfa başlığını yazın, elinizdeki bilgileri yerleştirin. Boş kalan kutu, eksik olan karardır: renk kodunuz mu yok, yazı tipiniz mi belli değil? Bunlar, markanızın gerçekte tanımlanmamış tarafları. Rehber hazırlamak, bu boşlukları görünür kılıyor.
Kendi başınıza taslak çıkardıysanız ve tasarım tarafında takıldıysanız, referanslarımıza göz atıp tarzımızı görebilir, 0540 022 64 22 numarasına WhatsApp’tan yazarak elinizdeki dosyaları gönderebilirsiniz. Dört sayfayı düzenli bir PDF’e çevirmek, çoğu zaman hızlı ve uygun bir iş.
Rehber hazır: sonra ne olacak?
Rehberi hazırladıktan sonra yapılacak ilk şey, onu gerçekten dağıtmak: matbaacınıza, sosyal medyaya bakan kişiye, web sitenizi yöneten ekibe gönderin ve “bundan sonra bunu kullanın” deyin. İlk üç ay içinde birkaç soru gelecek; bu sorular rehberin eksik yerlerini gösterir. Yanıtları rehbere ekleyin, sürüm numarasını artırın. Rehber böylece yaşayan bir belgeye dönüşür.