Stok bir ikonla yapılan logoyu aynı ikonu satın alan başka herkes de kullanabilir. Bu tek başına marka için yeterli bir sorun: logonun görevi sizi ayırt etmektir ve paylaşılan bir görsel bunu yapamaz. İkinci sorun lisanstır; çoğu stok lisansı logo gibi markalaşan kullanımlara izin vermez ya da sınırlar. Üçüncüsü tescildir; başkasının hakkı olan bir görseli markaya çeviremezsiniz. Aşağıda bu üç riski ve alternatifleri sırayla ele alıyoruz.
Aynı ikonu kim daha kullanıyor?
Stok siteleri bir görseli yüzlerce, bazen binlerce kişiye satar. Aynı ikon sizin sektörünüzde, hatta aynı şehirde başka bir işletmede de çıkabilir. İki rakip aynı ikonlu logoyla piyasada olduğunda, müşteri hangisinin hangisi olduğunu karıştırır.
Bunu denemek kolay. İkonun görselini bir görsel arama motoruna yükleyin ya da stok sitesinde ikon adıyla arama yapın. Aynı ikonu kullanan markaları listeleyebilirsiniz. Sonuç sizi şaşırtırsa, henüz basılmamış bir logonun değişmesi kolaydır.
Lisans türleri ne diyor?
Stok sitelerinde genellikle iki ana lisans ailesi var: standart ve genişletilmiş. Standart lisans pek çok durumda “ürünün ya da markanın ana unsuru olarak” kullanımı yasaklar. Logo tam olarak böyle bir kullanımdır. Genişletilmiş lisans bazı sitelerde bu kullanıma izin verir ama ek ücret ister ve hâlâ münhasır hak vermez.
Lisansı okurken şu ifadeleri arayın: “logo”, “marka”, “ticari marka”, “tescil”, “yeniden satış”. Metinde “logo olarak kullanılamaz” yazıyorsa kararınız basit. İfade belirsizse siteye yazılı soru sorun ve cevabı saklayın. Hukuki yorum için bir avukata danışmak da yerinde olur.
Tescil açısından sorun
Marka tescilinde başvurulan işaretin sahibi olmanız ve işaretin ayırt edici olması beklenir. Stok bir görselin telifi stok sitesinde ya da orijinal çizerdedir. Bu durumda görseli sizin markanız olarak tescil ettirmeniz sorun çıkarabilir. Ayrıca binlerce kişinin kullandığı bir ikon, ayırt edicilik testinde zayıf kalır.
Tescil konusu hukuki bir alandır; burada yazılanlar yalnızca genel çerçeveyi gösterir. Kendi durumunuz için bir marka vekiline danışın. Biz tasarım tarafında özgün çizimin bu sorunların büyük kısmını daha başlamadan ortadan kaldırdığını söyleyebiliriz.
Şablon ne anlatır?
Hazır logo şablonları başka bir marka düşünülerek çizilmiştir. Renk ve metni değiştirdiğinizde görünüm biraz farklılaşır ama yapı aynı kalır. Bir şablonda ikonun yeri, harfin boşluğu, çizginin kalınlığı, o şablonu çizen kişinin kendi markası için aldığı kararlardır. Sizin markanızın kararı değildir.
Bu fark ilk bakışta görülmeyebilir ama markanız büyüdükçe belirgin olur. Ambalajda, tabelada, web sitesinde tutarlı bir dil kurmak istediğinizde, şablonun mantığı size ters düşer.
Maliyet: kısa vade ve uzun vade
Hazır logo birkaç yüz liraya, hatta ücretsiz alınabilir. Ama o logoyu ambalaja, tabelaya, kartvizite, araca bastırdığınızda yatırım büyümüş olur. Bir yıl sonra logoyu değiştirmek istediğinizde tüm bu materyalleri yenilemeniz gerekir.
Bu hesabı yapmanın en kolay yolu şu: logonun basılacağı tüm yerleri listeleyin, her birinin toplam baskı maliyetini yazın. Logoyu sonradan değiştirmek bu toplamı yeniden harcamak demektir. Özgün bir logoya başta yatırım yapmak, bu tekrar harcamanın önüne geçer.
Stok görselin makul olduğu durumlar
Her stok kullanımı yanlış değil. Logo dışındaki materyallerde (sosyal medya gönderisi, blog görseli, sunum) stok fotoğraf ve ikonlar sorunsuz kullanılabilir; lisans şartlarına uymak yeter. Logoda ise, yeni bir fikri hızlıca test ederken geçici bir görsel ihtiyacı olabilir. Bu durumda onu geçici olarak adlandırın ve basılı materyale geçmeden önce yenileyin.
Stok bir ikondan ilham almak ile onu doğrudan kullanmak da farklı şeylerdir. İkonun fikrinden yola çıkıp sıfırdan çizdirmek, hem lisans sorununu hem de ayırt edicilik sorununu çözer.
Satın almadan önce dört soru
Bir stok görselle ilerlemeye hâlâ karar verdiyseniz önce şunları sorun. Lisans logo kullanımına açıkça izin veriyor mu? Dosyayı vektör olarak indirebiliyor muyum, yoksa yalnız PNG mi var? İkonu değiştirip kendi harflerimi ekleyebilir miyim? Sitenin lisans belgesini ya da faturasını saklıyor muyum? Dört sorudan biri hayırsa kararınızı yeniden düşünün. Özellikle belge saklama önemli: üç yıl sonra bir itiraz geldiğinde “bunu şu tarihte şu lisansla aldım” diyebilmek işinizi görür.
Ne yapmalı?
Mevcut logonuz stok bir görsele dayanıyorsa üç adım izleyin. Birincisi, lisansı bulun ve logo kullanımına izin verip vermediğini kontrol edin. İkincisi, ikonun başka markalarda kullanılıp kullanılmadığını araştırın. Üçüncüsü, değiştirmek istiyorsanız yeni logoya geçiş planını yapın: önce dijital, sonra basılı materyal.
Değişimi kademeli yapabilirsiniz. Sosyal medya ve web sitesi hemen güncellenir, basılı materyaller stok bittikçe yenilenir. Geçiş döneminde iki logonun yan yana dolaşması kısa süre için sorun olmaz, yeter ki yeni logoyu bir kez duyurmuş olun.
Özgün alternatifler
Özgün logo her zaman pahalı olmak zorunda değil. Basit bir tipografik logo (marka adının doğru yazı tipiyle ve düşünülmüş boşluklarla dizilmiş hâli) ya da çok sade bir sembol, küçük bütçeli işletmeler için güçlü bir başlangıçtır. Önemli olan, çizimin size ait olması ve haklarının devredilmesidir. Konuyu jeneratör siteleri yazımızda da işledik.
Logo ve Kurumsal Kimlik çalışmamız 10.000 ₺ + KDV; logo ve varyasyonları, renk ve tipografi sistemi, kartvizit ve antetli kağıt, sosyal medya şablonları ile marka kullanım kılavuzunu içeriyor. Fiyat ve içerik fiyatlar sayfamızda yazılı. Logonuzu yeni web sitenize taşımak isterseniz web tasarım hizmetimiz aynı kimlikle ilerler.
Mevcut logonuzun lisans durumunu birlikte değerlendirmek ya da özgün bir logo çalışması başlatmak isterseniz iletişim sayfamızdan yazın veya 0540 022 64 22 numarasını arayın.