Bir arama motoruna “ucuz logo tasarımı” yazdığınızda karşınıza büyük ihtimalle bir “crowdsourcing” (kitle kaynak) platformu çıkar: bir yarışma açarsınız, dünyanın dört bir yanından onlarca tasarımcı size logo taslakları gönderir, beğendiğinizi seçersiniz. Kulağa verimli geliyor ama bu modelin işleyişini anlamadan girmek, hem bütçenizi hem markanızı riske atabilir.
Model aslında nasıl işliyor
Bu platformlarda siz bir ödül tutarı belirlersiniz, tasarımcılar bu ödülü kazanmak için tasarım gönderir, ama sadece bir kişi kazanır. Yani platforma katılan yirmi otuz tasarımcının çoğu hiç ödeme almadan saatlerce emek harcamış olur. Bu, sektörde uzun süredir tartışılan bir denge sorunu yaratıyor: deneyimli, işini profesyonel yapan tasarımcılar bu tarz “kazan kazanmasın çalış” modellerinden uzak duruyor, çünkü zamanlarının çoğu karşılıksız kalıyor. Geriye kalan katılımcı havuzu çoğunlukla yeni başlayan ya da hız odaklı çalışan kişilerden oluşuyor, bu da ortalama kalite üzerinde doğrudan etkili oluyor.
Özgünlük sorunu
Crowdsourcing platformlarının en büyük risklerinden biri, gönderilen tasarımların bazen mevcut logolardan esinlenilmiş ya da doğrudan şablon üzerinden hafif değiştirilmiş olmasıdır. Yarışmaya aynı anda çok sayıda kişi katıldığı için, sizin seçtiğiniz logonun bir başka markada da (belki farklı bir renk ya da küçük bir değişiklikle) kullanılmış olma ihtimali gerçek bir risktir. Bu durum hem marka tescili başvurunuzda sorun çıkarabilir hem de ileride “bu logo bizimkine çok benziyor” diyen bir başka işletmeyle karşı karşıya gelmenize yol açabilir.
Süreç ve iletişim eksikliği
Geleneksel bir logo tasarım sürecinde brief alma, taslak sunma, geri bildirim üzerine revize etme gibi karşılıklı bir diyalog vardır. Yarışma platformlarında ise genellikle tek yönlü bir akış işler: siz bir açıklama yazarsınız, tasarımcılar bunu okuyup kendi yorumlarını gönderir, sizinle gerçek bir görüşme ya da markanızı derinlemesine anlama fırsatı çoğu zaman olmaz. Sonuç olarak ortaya çıkan logo görsel olarak hoş görünse bile, markanızın gerçek kimliğini, hedef kitlesini ve rakiplerden ayrışma noktasını yansıtmayabilir.
Ne zaman mantıklı olabilir
Bunu söylemek adil olur: çok düşük bütçeli, hızlı lansman yapılması gereken küçük bir yan proje ya da geçici bir marka için crowdsourcing bir seçenek olabilir. Ama uzun vadeli, ciddi bir marka kimliği inşa etmeyi planlıyorsanız, tek bir tasarımcı ya da ekiple süreç boyunca konuşarak ilerlemek, sonuçta hem daha özgün hem de markanıza daha uygun bir logo ile sonuçlanır. Seçtiğiniz yöntem ne olursa olsun, teslim aldığınız dosyaların telif haklarının size devredildiğinden ve vektörel formatlarda geldiğinden emin olun; bu platformlarda bu konu bazen belirsiz kalabiliyor.
Karar verirken sorulacak sorular
Bir crowdsourcing platformuna yönelmeden önce kendinize şunları sorun: markanız uzun vadeli mi yoksa kısa ömürlü bir proje mi, logonun arkasında bir strateji ve rakip analizi olmasını önemsiyor musunuz, seçtiğiniz tasarımın başka bir yerde kullanılmadığından nasıl emin olacaksınız? Bu sorulara verdiğiniz cevaplar, sizi doğru yönteme götürecektir.