Yapay zekâ ile üretilmiş bir logonun telif durumu net değildir: hukuk sistemlerinin çoğu eser sahibini bir insan olarak tanımlar ve tamamen araçtan çıkan bir görselin korunup korunmadığı tartışmalıdır. Aşağıdakiler genel bilgidir, hukuki görüş değildir. Logo ticari kimliğiniz olacaksa bir avukata ve marka vekiline danışın.
Telif hakkı kime ait olur?
Türkiye’de fikir ve sanat eserleri hukuku, eser sahibini eseri meydana getiren gerçek kişi olarak kabul eder. Bir araç komut verildiğinde görsel üretiyorsa, bu görselde insanın yaratıcı katkısının ne kadar olduğu önem kazanır. İstemi yazmak çoğu zaman tek başına yeterli katkı sayılmaz; çıktıyı elle çizerek ya da ciddi biçimde değiştirerek geliştirmek durumu farklılaştırabilir. Bu konuda yargı kararları ülkeden ülkeye ve zamanla değişiyor, o yüzden kesin cevap veremiyoruz.
Pratik sonuç şu: aracın verdiği ham görsele güvenerek “benim logom, kimse kopyalayamaz” demek riskli. Başkası aynı görseli alıp kullansa, elinizde güçlü bir hak olmayabilir.
Kullanım şartları: aracın kendi kuralları
Her araç, ürettiği çıktı için kendi şartlarını koyar. Bazıları çıktının ticari kullanımına izin verir, bazıları yalnızca ücretli planda izin verir, bazıları ise hakları kendisinde tutar ya da kullanıcıya sınırlı lisans verir. Bu şartlar zamanla değişebilir. Logoyu ürettiğiniz günkü şartları kaydedin: sayfanın ekran görüntüsünü, tarihli olarak saklayın.
Şartlarda “marka, logo ya da kimlik amacıyla kullanılamaz” gibi kısıtlar olup olmadığına özellikle bakın.
Üçüncü tarafın hakları: eğitim verisi ve benzerlik
Araçlar çok sayıda mevcut görselle eğitilmiştir. Çıktının mevcut bir markaya benzemesi olasılığı yok sayılamaz. Benzerlik bir marka sahibinin itirazına dönüşürse, logoyu bırakmak zorunda kalabilirsiniz; tabela, ambalaj ve web sitesi baştan yapılır. Bu riskin ayrıntılarını logo benzerliği ve hukuki riskler yazısında anlattık.
Benzerlik taraması bu yüzden gerekli. Logoyu kullanmadan önce görsel arama araçlarıyla tersine arama yapın ve Türk Patent ve Marka Kurumu’nun veritabanında aynı sınıftaki benzer markalara bakın.
Tescil edilebilir mi?
Marka tescili ayrı bir konudur ve telif sorusunun cevabından bağımsız ilerler. Marka başvurusunda logonun ayırt edici olması, aynı sektörde önceden tescilli bir markaya benzememesi aranır. Yapay zekâyla üretilmiş olması tek başına tescili engellemez, ama tescil edilen logonun başkasının hakkına dokunmaması gerekir. Konuyu yapay zekâ logosu tescil edilebilir mi yazısında ele aldık. Başvuru öncesi bir marka vekilinden benzerlik raporu almak mantıklıdır.
Aynı logoyu bir başkası da üretebilir mi?
Evet. Benzer bir istem benzer sonuç verir. Özellikle “sade, mavi, kuş silüeti” gibi yaygın isteklerde iki işletmenin neredeyse aynı çıktıyı alması sürpriz değildir. Bu yüzden araçtan çıkan bir logo, tasarım olarak da ayırt edici olmayabilir. Ayırt edicilik, ancak elle çizilmiş özel detaylarla artırılır.
Müşteri ya da tasarımcı olarak sözleşmede ne yazmalı?
Bir tasarımcı ya da ajansla çalışıyorsanız, logonun nasıl üretildiğini sorun. Sözleşmede şu maddeler yer almalı: logonun yapay zekâ aracı kullanılarak üretilip üretilmediği, kullanılan araç ve sürümü, hakların devri, benzerlik taraması yapıldığı, hak ihlali halinde sorumluluğun kimde olduğu. “Yapay zekâ kullanılmamıştır” taahhüdü istemeniz de meşrudur.
Logo çalışmamız logo varyasyonlarını ve marka kullanım kılavuzunu içeriyor. Paket kapsamı için fiyatlar sayfasına bakabilirsiniz.
Başkasının logosunu “ilham” diye kullanmak
İstemde “şu markaya benzer logo” yazmak çok yaygın bir hatadır. Araç bu isteği yerine getirmeye çalışır ve sonuç, o markaya fazla yaklaşabilir. Marka sahipleri benzerliği sıklıkla takip eder; haksız rekabet ve marka hakkına tecavüz iddiaları bu yolla başlar. İlham almak ile benzemek arasındaki çizgi, ilk bakışta ayırt edilebilme düzeyidir: iki logoyu yan yana koyan sıradan bir kişi karıştırabiliyorsa risk vardır.
Elle çizdirmenin farkı
Bir tasarımcı logoyu sıfırdan çizdiğinde yaratıcı süreç belgelenebilir: eskizler, versiyonlar, tarihli dosyalar. Eser sahipliği net olur ve haklar yazılı sözleşmeyle size devredilir. Araçla üretilmiş çıktıda bu zincir kurulamaz. Bu fark, tescil sırasında ve olası bir itirazda önem kazanır.
Riski azaltmanın yolları
Araçtan çıkan çıktıyı son ürün olarak kullanmayın, ham fikir olarak kullanın. Bir tasarımcıya elle yeniden çizdirin. Benzerlik taramasını yapın. Aracın şartlarını ve tarihini saklayın. Tescil düşünüyorsanız logoyu kullanıma sokmadan başvurun. Bu beş adım riski büyük ölçüde düşürür.
Sık sorulan: “Ücretli araç kullanırsam güvende miyim?”
Ücretli plan çoğunlukla ticari kullanım iznini netleştirir, ama üçüncü tarafın hakkını ortadan kaldırmaz. Yani araçtan lisans almanız, çıktının başka bir markaya benzemeyeceği anlamına gelmez. Ücretli planda bile benzerlik taraması şarttır.
Yurt dışında ve platformlarda kullanım
Logonuzu yalnız Türkiye’de değil, yurt dışındaki bir pazaryerinde ya da reklam platformunda da kullanacaksanız, ülkeden ülkeye farklılaşan kurallar devreye girer. Bazı ülkeler tamamen makine üretimi içeriğe telif tanımıyor, bazıları insan katkısı düzeyine bakıyor. Pazaryerleri ve reklam platformları da marka hesabı açarken logonun tescilini ya da kullanım hakkının kanıtını isteyebilir. Yurt dışına açılma planınız varsa, logoyu baştan hak sahipliği net bir şekilde yaptırmak işleri kolaylaştırır.
Bir diğer konu markanın kendisiyle ilgili. Logoya yaptırdığınız her harcama, ileride marka değeri olarak birikir. Hak sahipliği belirsiz bir logoya yatırım yapmak, o birikimi riske atar.
Belge tutmak: küçük ama işe yarar bir alışkanlık
Logonun nasıl ortaya çıktığını kaydedin: kullanılan istemler, ham çıktılar, sizin yaptığınız değişiklikler, tarihler. İleride bir uyuşmazlık olursa, yaratıcı sürecin sizde ve tasarımcıda olduğunu gösteren belgeler işe yarar. Klasörde saklamak yeter.
İşinizi sağlama almanın maliyeti
Bir logo değiştirmenin maliyeti tabela, ambalaj, kartvizit ve web sitesi dahil yeniden basımla birlikte düşünüldüğünde, baştan sağlam bir logo yaptırmaktan fazladır. Önce küçük bir ek harcama yapıp riski azaltmak çoğu işletme için daha mantıklı.
Logonuzu elle çizdirmek ve kimliğinizi sağlam kurmak isterseniz iletişim sayfasından bize yazın ya da 0540 022 64 22 numarasını arayın.