Logoyu onaylamadan önce test etmenin en ucuz yolu, projeyi hiç görmemiş sekiz ila on kişiye kısa bir soru seti sormaktır. Pahalı bir pazar araştırması gerekmez. Logoyu beş saniye gösterir, kapatır, ne hatırladıklarını sorarsınız. Ya da yanına üç kelime yazdırırsınız. Bu küçük deney, haftalardır aynı konsepte bakan ekibin göremediği sorunları çıkarır. Aşağıda her testin ne zaman işe yaradığını, kimlere sorulacağını ve cevapların nasıl okunacağını sırayla veriyoruz.
Neden ekip içi görüş yetmez?
Bir logoyla haftalarca çalışan kişi onu artık yeni bir göz gibi göremez. İlk gün garip görünen bir kıvrım, onuncu gün normal gelir. Buna tazelik körlüğü denir. Üstelik ekipteki herkes markanın ne iş yaptığını, adının nasıl okunduğunu, ne anlatmaya çalıştığını bilir. Dışarıdan bakan biri bunların hiçbirini bilmez.
Gerçek müşteri logoyu zaten bu bilgisizlikle görecek. Bir tabelaya, bir Instagram gönderisine ya da bir kartvizite üç saniyelik bir bakış atacak. Test de bu şartları taklit etmeli.
Beş saniye testi
Logoyu bir kişiye tam beş saniye gösterin, sonra ekranı kapatın. Üç soru sorun: Ne gördün? Bu bir ne tür işletme olabilir? Adını hatırlıyor musun? İnsanlar genellikle şekli, rengi ve bazen ilk harfi anımsar. Marka adını hatırlayamıyorsa yazı tipi okunaksız ya da ad çok uzun olabilir.
Testin güzel yanı hız. Bir öğleden sonra on kişiye uygulanabilir. Zayıf yanı, ince detayları ölçmemesi; renk uyumu, tipografi gibi konular için ikinci bir test gerekir.
Kelime çağrışımı
Kişiye logoyu gösterin ve aklına gelen ilk üç kelimeyi söylemesini isteyin. Bu kelimeleri bir kâğıda yazın. Markanın hedeflediği kelimeler “güvenilir, sıcak, hızlı” ise ve çıkan cevaplar “ciddi, soğuk, eski” ise logo yanlış yönde duruyor demektir.
Bu test özellikle iki konsept arasında kararsız kalındığında işe yarar. Aynı gruba iki farklı logo gösterin ve her biri için ayrı kelimeler toplayın. Hangisi hedef kelimelere daha yakınsa o öne çıkar.
Karşılaştırmalı seçim
Üç konsepti yan yana koyun ve “bu sektörde bir işletme arasan hangisine daha çok güvenirsin?” diye sorun. Cevabı gerekçesiyle birlikte yazın. Gerekçe, sayıdan daha değerlidir; “mavi olduğu için” diyen bir kişi, renkten dolayı tercih yapıyor demektir ve bu da bir öğrenme fırsatı sunar.
Bu testte sıralamayı değiştirmeyi unutmayın. İlk gösterilen logo çoğu zaman daha avantajlıdır. Yarı gruba A, B, C sırasıyla, diğer yarıya C, A, B sırasıyla gösterin.
Sektör eşleştirme testi
Logoyu başka sektörlerden birkaç logo ile karıştırıp gösterin ve kişiden hangisinin hangi sektöre ait olduğunu tahmin etmesini isteyin. Bir diş kliniği logosuna bakan kişi “kuaför” diyorsa ya da bir inşaat firması logosunu “gıda” olarak tahmin ediyorsa, logonun görsel dili sektörle çelişiyor olabilir. Bazen bu çelişki bilinçlidir ve olumlu olabilir; ama bilinçli olduğundan emin olun.
Küçük boyut ve zemin testi
Logoyu telefonda 32 piksel civarına küçültüp gösterin. Koyu zeminde, açık zeminde ve bir fotoğrafın üstünde deneyin. Bu bölüm teknik görünür ama aslında kullanıcı testidir: kişi logonun bu hâlinde de tanınıp tanınmadığını söyler. Konuyu küçük boyut okunabilirlik yazımızda daha ayrıntılı ele aldık.
Kimlere sormalı?
En değerli cevaplar markanın gerçek hedef kitlesine yakın kişilerden gelir. Genç bir kitleye seslenen bir marka için elli yaş üstü akrabaların görüşü çok yararlı olmayabilir. Ama hedef kitleyi bulmak zor ve zaman alıcıysa, markayla ilişkisi olmayan, sektörü bilmeyen ve ekibe yakın olmayan kişilerle başlayın.
Aile ve yakın arkadaşlara sormaktan kaçının. Sizi kırmak istemezler ve “güzel olmuş” demeleri bilgi taşımaz. Bu yüzden soruları açık uçlu tutun: “beğendin mi?” yerine “ne hissettin?” diye sorun.
Cevapları nasıl okumalı?
Tek bir kişinin yorumu veri sayılmaz, fikir sayılır. Üç ayrı kişi aynı şeyi söylüyorsa örüntü başlamıştır. Sekiz kişiden beşi aynı şeyi görüyorsa mutlaka dikkate alın.
Bir diğer önemli nokta: testin amacı kör noktaları bulmaktır, logoyu seçtirmek onun işi olmaz. Çıkan sonuç “bu logo bir gıda markası gibi görünüyor” ise bu bir sorun işaretidir ama kararı sayı vermez. Karar, markanın hedefi ve bu bulgunun birlikte değerlendirilmesiyle çıkar.
Test sorusunu doğru kurmak
Soru nasıl sorulursa cevap öyle gelir. “Bu logo güzel mi?” sorusu herkesten nazik bir evet alır. “Bu logoyu görünce hangi işletme aklına geldi?” sorusu ise gerçek bir izlenimi ortaya çıkarır. Yönlendirici sorulardan kaçının: “sence modern mi?” diye sorarsanız kişi çoğunlukla “evet” der, çünkü soru kelimeyi ağzına koymuştur.
Her kişiye aynı soruları aynı sırayla sorun ve cevapları aynı tabloya yazın. Gözlemci olarak yanında oturan kişi ne mimik yaparsa yapsın, tepkisini belli etmesin. Bir kişi tereddüt ediyorsa cevabın ardından “neden?” diye sormak çoğu zaman en değerli notu çıkarır.
Testi ne zaman yapmalı?
Konsept sunumu ile final onay arasında. Çok erken yaparsanız ortada somut bir şey olmaz, çok geç yaparsanız değişiklik pahalıya gelir. Tek turda bitirmek gerekmiyor. İlk turda üç konseptten ikisini eleyin, ikinci turda kalan konsepti ince ayarla yeniden test edin.
Sonuçları bir sayfaya yazıp saklayın. Birkaç ay sonra “neden bu rengi seçtik?” sorusu geldiğinde cevap hazır olur.
Bu testleri biz nasıl kullanıyoruz?
Logo çalışmalarında konsept sunumunda test sorularını müşteriyle birlikte belirliyoruz. Paket ve fiyat bilgisi fiyatlar sayfamızda; Logo ve Kurumsal Kimlik 10.000 ₺ + KDV.
Elinizdeki logoyu birkaç kişiyle test etmek ya da yeni bir logo çalışması başlatmak isterseniz iletişim sayfamızdan mesaj bırakın, 0540 022 64 22 numarasını da arayabilirsiniz.