Türkçe karakterli bir logo tasarlarken fontun ş, ğ, ç, ö, ü, ı ve İ harflerini gerçekten çizmiş olması gerekir. Bazı fontlar bu harfleri hiç barındırmaz, bazıları barındırır ama diğer harflerle uyumsuz çizer. İkisini de ancak marka ismini büyük puntoda yazıp bakarak anlarsınız. Küçük önizleme kutusu bu farkı göstermez.
Font tasarımcısı Türkçe’yi düşünmemiş olabilir
Yurt dışında çizilen birçok font önce 26 harflik temel Latin alfabesi için hazırlanır. Türkçe, Fransızca ya da Polonyaca harfler çoğu zaman sonradan eklenir. Bazen font sahibi bunu elle çizer, bazen bir yazılım mevcut harfin üstüne bir işaret yapıştırır. Sonuç tahmin edilebilir: ş harfinin altındaki kuyruk gövdeye göre fazla büyük ya da fazla ince kalır, ğ harfinin üstündeki yay harfe oturmaz, ö ve ü harflerindeki noktalar aşağıdaki harflerle aynı ağırlıkta değildir.
Unicode açısından Türkçe harfler Latin Genişletilmiş-A bloğunda durur. Font bu bloğu hiç içermiyorsa program eksik harfi başka bir fonttan çeker. O harf logoda ayrı bir yazı tipiyle, ayrı bir ağırlıkla çıkar.
Metinde fark edilmez, logoda edilir
Bir paragrafın içinde göz harfleri tek tek okumaz. Logo ise yıllarca aynı biçimde görülen tek bir yazı parçasıdır. Orada en küçük orantısızlık bile zamanla batmaya başlar. Marka isminde Ş, Ç ya da Ğ varsa durum daha da zorlaşır, çünkü bu harfler logonun siluetini doğrudan belirler.
Bir örnek düşünelim: ismi “Çağrı” olan bir marka. Ç harfinin kuyruğu, ğ harfinin yayı ve ı harfinin noktasızlığı aynı kelimede yan yana. Font bunlardan birinde başarısızsa kelime dengesiz görünür.
Fontu seçmeden önce yapılacak test
Tek tek harflere değil, marka ismine ve Türkçe karakterlerin tamamına bakın. Şu cümleyi büyük puntoda yazdırın: “Çağrı Şöför Üğür Işık İnci öğrenci”. İçinde hem noktalı hem noktasız i var, hem de ç, ğ, ö, ş, ü bir arada geçiyor.
Sonra şunlara bakın:
- ğ harfinin yayı, yanındaki harflerin üst çizgisiyle aynı hizada mı?
- ş ve ç harflerinin kuyruğu gövdeyle orantılı mı, yoksa sonradan eklenmiş gibi mi?
- ö ve ü harflerindeki noktalar aynı boyda mı, harfe fazla yapışık mı?
- Kalın ve ince ağırlıklarda ilişki bozuluyor mu?
Illustrator’da Glifler panelinden fontun Türkçe harflerini topluca görebilirsiniz. Eksik harf varsa panelde boş kutu ya da hiç yer almaz. Fontun lisansı da önemli: ücretsiz diye indirilen fontun ticari kullanım izni olmayabilir.
Büyük harf tuzağı: i ve ı
Türkçe’de küçük i’nin büyüğü İ, küçük ı’nın büyüğü I’dır. Birçok yazılım ve web sayfası bunu İngilizce kurala göre çevirir. Sonuç, “istanbul” kelimesinin “ISTANBUL” olarak çıkmasıdır. Bu yanlış, marka isminde fark edildiğinde mizahi bir hataya dönüşür, fark edilmediğinde güvensizlik yaratır.
Logoyu büyük harfle çizecekseniz dönüşümü yazılıma bırakmayın. Her harfi kendiniz kontrol edin. Web tarafında CSS ile büyük harf yapılan başlıklarda sayfanın dili tr olarak tanımlanmalı, aksi halde tarayıcı İ yerine I üretir. Aynı sorun sosyal medya şablonlarında, kartvizitte ve tabela dosyasında da çıkabilir.
Küçük boyutta ikinci bir test
Logo ekranda büyük görünür, ama favicon, profil fotoğrafı ve kartvizit köşesinde birkaç milimetreye iner. Bu boyutta ğ’nin yayı ile ş’nin kuyruğu çoğu zaman tek bir lekeye dönüşür. Logoyu 32 piksel genişliğe küçültüp harfleri hâlâ ayırt edebiliyor musunuz, buna bakın. Ayırt edemiyorsanız ya harf aralığını açın ya da küçük kullanım için sadece simge içeren bir sürüm hazırlayın.
Harf aralığı da ayrı bir konu. Aksanlı harfler çevresindeki boşluğu değiştirir. “Şükrü” gibi bir isimde ş ile ü yan yana gelince aralık bozulabilir. Bu ayarı programın otomatik aralığına bırakmayın, gözle düzeltin.
Sorun varsa üç çözüm
Fontu değiştirmek en kolayıdır. Aynı karakterde başka bir font bulunur, Türkçe desteği tam olan bir aile seçilir. İkinci yol, sorunlu harfi tasarımcının elle düzeltmesidir: logo anahattı çıkarıldıktan sonra ş’nin kuyruğu çizilip yeniden yerleştirilir. Üçüncü yol, logoyu özel olarak çizdirmektir. Marka ismindeki harflerin her biri o isme göre şekillendiğinde Türkçe karakter sorunu baştan ortadan kalkar.
Anahat çıkarma işlemi ayrıca dosyayı yazı tipine bağımlı olmaktan kurtarır. Logo dosyasını matbaaya ya da tabelacıya gönderdiğinizde font yüklü olmasa bile harfler doğru görünür. Bunun için Illustrator’da Metin menüsünden Anahat Oluştur komutu kullanılır, ama bu adımı yapmadan önce yedek almak gerekir, çünkü metin sonrasında düzenlenemez.
Sosyal medya ve dijital kullanım
Instagram profil görseli yuvarlak kırpılır ve kenarlara yakın duran bir ğ ya da ş yayı kesilebilir. Logoyu bu kırpmaya göre yerleştirip birkaç farklı telefonda deneyin.
Dosya teslimi
Logo teslim edilirken şu dosyaları isteyin: vektör (AI, PDF ya da SVG), şeffaf arka planlı PNG, tek renkli ve ters renkli sürümler. Yazı tipi adı ve lisans bilgisi de bir belgede yazılı olsun. Gelecekte afiş ya da broşür için aynı fontla yeni bir metin yazmanız gerektiğinde bu bilgi işinize yarar.
Aniba Digital’de logo ve kurumsal kimlik çalışması 10.000 ₺ + KDV’den başlıyor. Ayrıntıları fiyatlar sayfasında görebilirsiniz. Logonuzu web sitenizde nasıl kullanacağınızı planlıyorsanız web tasarım sayfamıza bakın.
Logonuzdaki Türkçe karakterleri birlikte kontrol edelim isterseniz iletişim sayfasından bize yazın ya da 0540 022 64 22 numarasını arayın.