Yurt dışı kaynaklı bir font indirip doğrudan bir Türkçe marka ismine uyguladığınızda, genellikle gözle görülmeyen ama hissedilen bir sorun ortaya çıkar: ş, ğ, ç, ö, ü gibi Türkçe’ye özgü karakterler, o fontun asıl tasarımcısı tarafından hiç düşünülmemiştir. Sonuç, harflerin geri kalanıyla uyumsuz duran, sanki sonradan yapıştırılmış gibi görünen bir noktalama ya da kuyruk hâlidir.
Sorunun kaynağı: font tasarımı önceliği
Dünyadaki fontların büyük çoğunluğu önce Latin alfabesinin temel 26 harfi için tasarlanır; genişletilmiş karakter setleri (Türkçe, Fransızca aksanlı harfler, Doğu Avrupa dilleri gibi) genellikle sonradan, bazen font tasarımcısının kendisi tarafından bile değil otomatik bir yazılımla eklenir. Bu yüzden birçok “ücretsiz” veya düşük kaliteli fontta Türkçe karakterlerin kalınlığı, oranı ve konumu diğer harflerle tam örtüşmez; bir “ş” harfinin kedikuyruğu (cedilla) çok büyük ya da çok küçük durabilir, bir “ğ” harfinin üstündeki işaret orantısız yerleşebilir.
Bu sorun logoda neden daha kritik
Normal bir metin içinde bu tutarsızlıklar genellikle gözden kaçar çünkü göz akıcı okuma modundadır. Ama bir logo, marka isminin sabit ve tekrar tekrar görülecek tek bir versiyonudur; en küçük orantısızlık bile zamanla göze batmaya başlar. Özellikle marka isminde ş, ç veya ğ gibi belirgin karakterler varsa (örneğin “şirket,” “çiçek,” “değer” gibi kelime kökenli isimlerde), bu harflerin tasarımı logonun genel dengesini doğrudan etkiler.
Kontrol etmenin pratik yolu
Bir font seçerken markanın ismini oluşturan tüm Türkçe karakterleri büyük boyutta ayrı ayrı yazdırıp incelemek gerekir; sadece küçük bir önizleme metniyle karar vermek yeterli değildir. Özellikle “ğ” harfinin üst işaretinin diğer harflerin üst çizgisiyle (x-height) uyumlu oturup oturmadığına, “ş” ve “ç” harflerinin kuyruğunun harfin gövdesiyle orantılı olup olmadığına dikkatlice bakmak gerekir. Bazı fontlar bu testten geçemez; bu durumda ya font değiştirilir ya da sorunlu karakterler tasarımcı tarafından elle düzeltilir.
Uppercase (büyük harf) kullanımında ekstra risk
Türkçe’nin bir başka özel tuzağı, büyük harfe çevirme (uppercase) sırasında ortaya çıkar: küçük “i” harfinin büyük hâli noktasız “I” değil noktalı “İ” olmalıdır, ama birçok yazılım ve font sistemi bunu otomatik olarak doğru çevirmez. Logo tasarımında marka ismi büyük harfle yazılacaksa, bu dönüşümün elle kontrol edilmesi gerekir; aksi hâlde “İstanbul” gibi bir kelime otomatik dönüşümde noktasız “I” ile başlayıp “ISTANBUL” yerine yanlış görünümlü bir sonuç verebilir, doğrusu noktalı büyük “İ” ile “İSTANBUL” olmalıdır. Bu ayrıntı fark edilmeden yayına çıkarsa markanın Türkçe’ye özensiz yaklaştığı izlenimini bırakabilir.
Türkçe karakterler bir detay değil, markanın kendi dilinde doğru ve saygılı görünmesinin ön koşuludur; bu kontrolü atlayan bir logo çalışması, en iyi ihtimalle küçük bir özensizlik, en kötü ihtimalle marka isminin kendisinin yanlış görünmesi riskini taşır.